Generated with Monsha
Save this resource to edit, expand, or export it, or create more resources for free.
Generated with Monsha
Save this resource to edit, expand, or export it, or create more resources for free.
سنجش جامع و مفهومی ادبیات فارسی: درک مطلب، دانش زبانی و ادبی
Questions
پایه هفتم
فارسی
سنجش جامع و مفهومی ادبیات فارسی: درک مطلب، دانش زبانی و ادبی
بخش اول: سوالات چهارگزینه‌ای (تستی مفهومی)
۱. در کدام گزینه، تمام ارکان تشبیه (مشبه، مشبه‌به، ادات تشبیه، وجه شبه) به طور آشکار و کامل ذکر شده است؟
الف) چو شیر آمدم بر سر پهلوان در میدان نبرد
ب) کتاب مانند چراغی فروزان، راه رسیدن به دانایی را برای انسان روشن می‌سازد.
ج) دل نازک کودک مثل آیینه‌ای پاک و بی‌کینه است.
د) نسیم سحری به آرامی بر گونه‌های سرخ غنچه دست نوازش کشید.
۲. در بیت «شبنم از روی برگ گل برخاست / گفت: می‌خواهم آفتاب شوم»، مقصود شاعر با کدام مفهوم قرابت معنایی بیشتری دارد؟
الف) شتاب‌زدگی و عجله در تغییر شرایط روزمره زندگی
ب) طغیان در برابر هنجارها و نادیده گرفتن قوانین طبیعت
ج) بلندپروازی سازنده، کمال‌خواهی و دستیابی به والاترین جایگاه معنوی
د) ناامیدی از ماندگاری و احساس پایان حیات در پهنه گیتی
۳. در کدام گزینه، کلمه مشخص‌شده نقش دستوری «مسند» دارد؟
الف) پروانه‌های رنگین‌بال در میان بوته‌های گلزار شادمانه پرواز می‌کردند.
ب) آموزگار اندیشمند کتاب ارزشمند بوستان را برای شاگردان تدریس کرد.
ج) با شکوفایی گل‌های بهاری در دامنه کوهسار، جلوه طبیعت بسیار تماشایی شد.
د) مردمان پاک‌نهاد همواره در دشواری‌های زندگی خداوند مهربان را یاد می‌کنند.
۴. کدام گروه از کلمات همگی «ترکیب وصفی» (موصوف و صفت) هستند؟
الف) اندیشه نیکو، بهار دل‌انگیز، سخن سنجیده، انسان تلاشگر
ب) صدای باران، روزگار جوانی، آموزگار دانا، نسیم صبحگاه
ج) باغ شکوفا، نگاه مادر، راه دانش، چشمه جوشان
د) پرواز عقاب، کتاب گران‌بها، نور حقیقت، هوای پاک
۵. در کدام گزینه، آرایه ادبی «جان‌بخشی به اشیا (تشخیص / آدم‌نمایی)» به کار نرفته است؟
الف) شبنم با قطره‌های زلال خود با گلبرگ سرخ سخن گفت.
ب) بازِ تیزپرواز با بال‌های گشوده به سرعت به سوی آشیانه‌اش شتافت.
ج) غنچه‌ی خندان با وزش باد صبحگاهی دهان به رازگویی گشود.
د) جویبار بازیگوش در پیچ‌وخم صخره‌ها ترانه رهایی سر داد.
۶. معنی کدام واژه در کمانک (پرانتز) به درستی ذکر نشده است؟
الف) مصیبت: (اندوه و گرفتاری بزرگ)
ب) معرفت: (شناخت عمیق و آگاهی)
ج) خوار: (ارجمند، گرامی و بلندپایه)
د) فراغت: (آسودگی و آسایش خاطر)
۷. عبارت زیر از چند «جمله» تشکیل شده است؟
«کودک کوشا هر بامداد به بوستان می‌رفت، نغمه پرندگان را می‌شنید، بر خاک سجده شکر می‌گزارد و پروردگار مهربان را ستایش می‌کرد زیرا نعمت‌های الهی بی‌شمارند.»
الف) ۲ جمله
ب) ۳ جمله
ج) ۴ جمله
د) ۵ جمله
۸. در مناظره ادبی چشمه و سنگ، بیت «چشمه از سنگ جدا گشت و روان گشت به دشت / سنگ گفتا که ز پیشم برو ای خرد و نزار»، بازتاب‌دهنده کدام خصلت رفتاری در شخصیت سنگ است؟
الف) دلسوزی و شفقت نسبت به ناتوانی هم‌نوعان
ب) تکبر، خودبزرگ‌بینی بی‌جا و تحقیر موجودات کوچک‌تر
ج) شکیبایی، بردباری و سکوت در برابر تغییرات محیطی
د) هوشمندی، دوراندیشی و پیش‌بینی خطرات آینده
بخش دوم: سوالات صحیح / غلط
۹. در عبارت «پروین اعتصامی، شاعره‌ی توانمند ادبیات، دیوان ارزنده‌ای نگاشت»، کلمه «توانمند» نقش مضاف‌الیه دارد. (صحیح / غلط)
۱۰. در بیت «برگ درختان سبز در نظر هوشیار / هر ورقش دفتری‌ست معرفت کردگار»، میان واژگان «ورق» و «دفتر» آرایه ادبی مراعات نظیر برقرار است. (صحیح / غلط)
۱۱. فعل «می‌خواندیم» در جمله «ما هر شب پیش از خواب شاهنامه می‌خواندیم»، از نظر زمان فعل «ماضی استمراری» محسوب می‌شود. (صحیح / غلط)
۱۲. «کنایه» یعنی سخنی را بدون واسطه و دقیقاً به معنای ظاهری و واقعی آن بیان کنیم تا مخاطب بدون نیاز به تأمل متوجه پیام اصلی شود. (صحیح / غلط)
بخش سوم: سوالات جای خالی
۱۳. هر جمله کامل در زبان فارسی از دو پایه بنیادین ساخته می‌شود؛ بخشی که در مورد آن سخن می‌گوییم و بخشی که خبری درباره آن بیان می‌کند نامیده می‌شود.
۱۴. در شعر تمثیلی چشمه و سنگ، ایستادگی و خستگی‌ناپذیری قطره‌های چشمه در برابر سختی سنگ خارا، نماد غلبه روحیه بر مانع‌تراشی و است.
۱۵. دو کلمه «آغاز» و «ابتدا» به سبب نزدیکی و یکسانی معنی با یکدیگر رابطه دارند، اما واژگان «فراز» و «نشیب» دارای آرایه هستند.
۱۶. جمله‌ای که با هدف پرس‌وجو و کسب آگاهی ادا می‌شود، جمله نام دارد و علامت نگارشی آن است.
بخش چهارم: سوالات پاسخ کوتاه
۱۷. در مصراع «ای هست‌کن اساس هستی»، حرف ندا و منادا را معین کنید.
۱۸. نوع ترکیب‌های «چشمه‌ی زلال» و «چشمه‌ی کوهستان» را از حیث وصفی یا اضافی بودن مشخص کنید.
۱۹. در جمله «دانش‌آموزان کوشا، نکته‌های دشوار کتاب را با اشتیاق آموختند»، نهاد و مفعول را تعیین نمایید.
۲۰. کنایه «دست از پا نشناختن» در متون ادبی بیانگر چه وضعیت روحی و رفتاری در فرد است؟
بخش پنجم: سوالات تشریحی و درک مفهومی
۲۱. بیت زیر از سعدی را به نثر روان و شیوا بازگردانی کنید و دیدگاه شاعر را درباره معیار حقیقی ارزش و برتری آدمی در مقایسه با ظواهر مادی در چهار سطر تحلیل نمایید:
«تن آدمی شریف است به جان آدمیت / نه همین لباس زیباست نشان آدمیت»
۲۲. با توجه به دروس ستایش و زیبایی آفرینش، توضیح دهید که نویسندگان و شاعران بزرگ فارسی چگونه از تماشای دقیق پدیده‌های طبیعی (نظیر شکفتن گل، نظام آفرینش و گردش فصول) به عنوان نردبانی برای شناخت پروردگار و خودشناسی انسان بهره می‌جویند؟
بخش ششم: پرسش‌های اساسی (کلیدی)
۲۳. چگونه تسلط بر مهارت‌های زبانی (دستور زبان و گزینش دقیق واژگان) به ارتقای عمق اندیشه و توان تفکر انتقادی یک دانش‌آموز در جهان پیچیده امروز کمک می‌کند؟
۲۴. ادبیات کهن و متون پندآموز پارسی چگونه می‌توانند حلقه اتصال نسل معاصر با ریشه‌های فرهنگی، هویت ملی و اخلاق مدنی جامعه باشند؟
بخش هفتم: سوالات تفکر نقادانه و تحلیلی
۲۵. در شعر «چشمه و سنگ»، سنگ به صلبیت و سختی ظاهری خود می‌بالد اما با گذر زمان متلاشی می‌شود، در حالی که چشمه با وجود لطافت و نرمی روان خود بر مانع پیروز می‌گردد. مفهوم حقیقی «قدرت و صلابت پایدار» را با تکیه بر این تقابل نمادین نقد و تحلیل کنید.
۲۶. برخی بر این باورند که بیان مستقیم نصایح اخلاقی کارآمدتر از کاربرد تمثیل‌ها و شخصیت‌بخشی به عناصر بی‌جان (جان‌بخشی) است. این دیدگاه را با استناد به میزان تأثیرگذاری عاطفی و ماندگاری داستان‌های تمثیلی در ذهن مخاطب به چالش بکشید.
بخش هشتم: پرسش‌های موقعیتی و قضاوت عملکردی
۲۷. فرض کنید در یک نشست مناظره و پژوهش گروهی، هم‌کلاسی شما به جای نقد منطقی ایده دیگران، از کنایه‌های ناپسند یا تمسخر واژگان طرف مقابل استفاده می‌کند. بر مبنای آموزه‌های اخلاق سخن‌گفتن در ادبیات فارسی، رفتار مطلوب و پاسخ سنجیده شما برای مهار تنش و بازگرداندن گفت‌وگو به مدار انصاف چیست؟
۲۸. اگر مدیریت انتشار نشریه دیواری مدرسه به شما واگذار شود و بخواهید دانش‌آموزان را به پایداری تحصیلی و رویارویی با شکست‌های درسی ترغیب کنید، برای نگارش متن اصلی نشریه چه الگویی را انتخاب می‌کنید: روایت داستانی تمثیلی با نمادهای طبیعت، یا بیانیه‌ای شامل توصیه‌های مستقیم؟ دلایل کارشناسانه خود را شرح دهید.
بخش نهم: موضوعات بازپاسخ و نگارشی
۲۹. با استفاده از چهار واژه «چشمه، سنگ، آیینه، خورشید»، متنی پیوسته و ادبی در یک بند (۵ سطر) بنگارید که در آن دست‌کم از یک آرایه تشبیه و یک آرایه تضاد به درستی استفاده شده باشد.
۳۰. بیت «دیدار یار غایب، دانی چه ذوق دارد؟ / ابری که در بیابان بر تشنه‌ای ببارد» را در نظر بگیرید. حال با الهام از احساس تجسم‌یافته در این بیت، متنی کوتاه و دل‌انگیز درباره حس شیرین دستیابی به یک هدف والا پس از ماه‌ها کوشش طاقت‌فرسا بنویسید.